Có một chi tiết làm mình mê trận derby thành Milan từ rất lâu: hai đội kình địch nhất thành phố lại dùng chung một sân nhà. Cùng một mặt cỏ, cùng một đường hầm, chỉ đổi khán đài.
Mình không phải fan của Milan hay Inter. Mình chỉ là người thích xem derby, và trong số các trận derby ở châu Âu, trận này luôn có một chỗ riêng. Nó vừa căng thẳng, vừa có gì đó rất "gia đình", theo kiểu anh em ruột cãi nhau cả đời mà vẫn sống chung một nhà.
Một câu lạc bộ tách ra từ câu lạc bộ kia
Câu chuyện bắt đầu từ chính sự chia rẽ. AC Milan được thành lập năm 1899. Năm 1908, một nhóm thành viên bất đồng với hướng đi của câu lạc bộ, trong đó có chuyện có nên nhận cầu thủ nước ngoài hay không, đã tách ra và lập nên Internazionale. Cái tên ấy đã nói lên quan điểm của họ.
Nghĩa là Inter ra đời từ Milan.
Hơn một thế kỷ sau, hai câu lạc bộ vẫn chia nhau một thành phố, một sân vận động và vô số câu chuyện. Ở Milan, chuyện trong một nhà có người bố ủng hộ đội này, cậu con trai ủng hộ đội kia không phải hiếm.
Tên gọi từ đỉnh nhà thờ
Cái tên Derby della Madonnina lấy cảm hứng từ bức tượng Đức Mẹ mạ vàng trên đỉnh Nhà thờ chính tòa Milan, người dân gọi thân mật là Madonnina. Đó là biểu tượng của cả thành phố, không thuộc về đội nào.
Mình thích cách đặt tên này, nó hiền hơn nhiều so với cái không khí trên sân. Nó nhắc rằng dù khán đài chia đôi, cả hai bên vẫn là người Milan.
Sân thi đấu là San Siro, tên chính thức là Stadio Giuseppe Meazza, đặt theo tên một huyền thoại từng khoác áo cả hai đội. Khi Milan làm chủ nhà, Curva Sud là nơi các nhóm cổ động viên của họ tập trung. Còn Curva Nord ở đầu bên kia là "nhà" của cổ động viên Inter.
Những đêm châu Âu không thể quên
Derby thành Milan ở Serie A đã đủ căng. Nhưng những lần hai đội gặp nhau ở Champions League mới là thứ người ta nhớ mãi.
Năm 2003, hai đội đụng nhau ở bán kết. Cả hai lượt đều hòa, và Milan đi tiếp nhờ luật bàn thắng sân khách, dù cả hai trận đều đá trên cùng một sân. Mình vẫn thấy chi tiết này buồn cười: "sân khách" trong trường hợp đó chỉ là đổi tên đội chủ nhà trên bảng tỷ số.
Hai năm sau, ở tứ kết năm 2005, trận lượt về bị dừng giữa chừng khi pháo sáng từ khán đài bay xuống sân, một quả trúng vai thủ môn Dida của Milan. Bức ảnh Marco Materazzi của Inter đặt tay lên vai Rui Costa của Milan, hai người đứng cạnh nhau giữa làn khói đỏ được nhắc lại suốt nhiều năm sau, như một hình ảnh vừa đẹp vừa buồn của trận derby này.
Năm 2023, hai đội lại gặp nhau ở bán kết Champions League. Lần này Inter là đội đi tiếp, và phía cổ động viên áo xanh đen coi đó như một món nợ được trả sau hai thập kỷ.
Xem derby như một người ngoài cuộc
Vì không thuộc phe nào, mình xem trận này theo kiểu khá thoải mái. Mình để ý không khí hai khán đài trước giờ bóng lăn, những tấm băng rôn khổng lồ, những màn trình diễn của cổ động viên mà truyền hình thường lia qua trong vài giây đầu trận.
Rồi mình xem cầu thủ. Trận derby hay có những pha tranh chấp mạnh hơn bình thường, những tình huống cãi nhau sau mỗi lần trọng tài thổi phạt, những cái nhìn không mấy thân thiện khi hai người cùng ngã xuống sau một pha tranh bóng. Cũng có những trận chặt chẽ tới mức cả hai đội đều sợ thua hơn là muốn thắng, chín mươi phút trôi qua với vài cú sút lẻ tẻ. Mình không thấy những trận như vậy là chán. Ngược lại, chính sự dè dặt đó cho thấy trận đấu có ý nghĩa thế nào với người trong cuộc, khi mỗi sai lầm nhỏ đều có thể bị cả nửa thành phố nhắc lại suốt mấy tháng.
Đó là cái giá của derby.
Nếu không thức được, mình thường mở kqbd vào buổi sáng để xem tỷ số và các bàn thắng rơi vào phút nào, trước khi tìm đoạn tóm tắt. Biết bàn thắng tới sớm hay muộn cũng giúp đoán được trận đó diễn ra kiểu gì.
Derby và bảng xếp hạng
Một trận derby chỉ mang về ba điểm như mọi trận khác. Nhưng với Milan và Inter, ba điểm ấy thường nặng hơn, nhất là khi cả hai cùng đang đua ở nhóm đầu.
Trước mỗi trận derby, mình hay mở https://banthang.me/italia/serie-a/ để xem bảng xếp hạng Serie A và lịch thi đấu các vòng kế tiếp. Nhìn khoảng cách điểm giữa hai đội và đối thủ phía sau, mình hiểu trận derby lần này có ý nghĩa thế nào: chỉ là danh dự, hay có thể quyết định cả cuộc đua.
Trận derby nào rồi cũng hết sau 90 phút. Còn chuyện ai là chủ nhân thật sự của thành Milan thì có lẽ còn được tranh cãi thêm cả trăm năm nữa.

