Lên hạng, xuống hạng giữa La Liga và Segunda División vận hành ra sao

Lên hạng, xuống hạng giữa La Liga và Segunda División vận hành ra sao

Bóng đá Tây Ban Nha có một luật nghe rất lạ với người quen xem giải Anh. Khi hai đội bằng điểm, người ta không nhìn hiệu số bàn thắng cả mùa trước. Người ta nhìn hai trận họ gặp nhau. Luật đó, cùng vài luật khác, khiến cuộc đua lên hạng và xuống hạng ở Tây Ban Nha có màu sắc riêng.

Hai hạng đấu, hai quy mô khác nhau

La Liga, hạng cao nhất, có 20 đội. Mỗi đội đá 38 vòng, gặp nhau hai lượt.

Ngay bên dưới là Segunda División, hạng hai. Giải này đông hơn, 22 đội, đá 42 vòng. Tên gọi thương mại của giải thay đổi theo nhà tài trợ qua các năm, nhưng người hâm mộ Tây Ban Nha vẫn quen gọi đơn giản là Segunda.

Sự chênh lệch số đội có ý nghĩa. Mùa giải ở Segunda dài hơn, dày hơn, và vì nhiều đội nên cuộc đua thường kéo dài tới tận những vòng cuối.

Ba suất xuống, ba suất lên

Mỗi mùa, ba đội cuối bảng La Liga phải xuống Segunda. Ba suất đó được bù bằng ba đội từ hạng dưới đi lên.

Cách lấy ba đội lên thì không đơn giản là ba đội đầu bảng.

Hai đội đứng đầu Segunda lên hạng trực tiếp. Suất thứ ba được quyết định qua play-off giữa bốn đội xếp từ thứ ba tới thứ sáu. Các đội đá bán kết hai lượt, rồi chung kết hai lượt. Đội thắng cuối cùng giành vé.

Hệ quả là một đội đứng thứ sáu, cách top 2 khá xa, vẫn có thể lên La Liga nếu thắng ba trận đúng lúc. Ngược lại, đội đứng thứ ba sau 42 vòng có thể trắng tay sau vài tuần play-off. Ai theo Segunda đủ lâu đều biết cảm giác đó tàn nhẫn thế nào.

Ở đầu kia của Segunda, bốn đội cuối bảng rơi xuống hạng ba, giải Primera Federación. Bốn suất xuống trên 22 đội khiến nửa dưới bảng hiếm khi có ai yên tâm.

Luật đối đầu: chi tiết làm thay đổi cả cuộc đua

Quay lại điều ở đầu bài. Ở La Liga, khi hai đội bằng điểm, tiêu chí đầu tiên là thành tích đối đầu giữa họ, rồi mới tới hiệu số bàn thắng chung.

Điều này có ảnh hưởng thật. Một đội đang chạy trốn xuống hạng sẽ coi trận gặp đối thủ trực tiếp gần như một trận chung kết, vì kết quả hai lượt có thể quyết định thứ hạng nếu cuối mùa bằng điểm. Hiệu số bàn thắng tốt cả mùa chưa chắc cứu được ai.

Người quen đọc bảng xếp hạng giải Anh hay bị bất ngờ chỗ này. Hai đội bằng điểm, đội có hiệu số kém hơn vẫn đứng trên. Không phải bảng bị lỗi. Đó là luật.

Khi ba đội trở lên bằng điểm, người ta lập một "bảng nhỏ" chỉ gồm các trận giữa những đội đó để xếp thứ tự. Cuối mùa, những bảng nhỏ như vậy thỉnh thoảng xuất hiện ở cả nhóm trụ hạng lẫn nhóm tranh vé dự cúp châu Âu.

Đội B và những suất bị "nhường"

Tây Ban Nha có truyền thống đội B, tức đội dự bị của các câu lạc bộ lớn, thi đấu trong hệ thống giải chuyên nghiệp. Có những mùa đội B chơi ở Segunda.

Nhưng có một giới hạn: đội B không được chơi cùng hạng đấu với đội một của chính câu lạc bộ đó. Vì vậy một đội B không thể lên La Liga. Nếu một đội B kết thúc mùa ở vị trí lên hạng, suất đó chuyển cho đội xếp kế tiếp đủ điều kiện. Tương tự, khi đội một xuống Segunda mà đội B đang ở Segunda, đội B buộc phải xuống thêm một hạng.

Chi tiết này nghe hiếm, nhưng khi nó xảy ra, nó làm thay đổi ai được đá play-off.

Theo dõi cuộc đua cho đỡ rối

Với hai bảng xếp hạng chạy song song, cộng thêm play-off và luật đối đầu, việc tự tính toán dễ sai. Người theo dõi bóng đá Tây Ban Nha thường có một chỗ tra cứu quen để xem tỷ số và lịch cả hai hạng đấu, chẳng hạn kqbd 247, rồi mới ngồi đếm điểm.

Với riêng hạng cao nhất, trang La Liga KQBD gom lịch thi đấu, kết quả và bảng xếp hạng La Liga vào một chỗ, tiện để nhìn nhóm cuối bảng sau mỗi vòng và đối chiếu thành tích đối đầu giữa các đội đang bằng điểm.

Mấy điều nên nhớ khi đọc bảng La Liga vào cuối mùa:

– Bằng điểm thì xem đối đầu trước, hiệu số sau.

– Ba đội cuối xuống hạng, không có play-off trụ hạng.

– Ba đội lên từ Segunda thường chỉ biết đủ sau khi play-off kết thúc.

So với một giải chỉ có lên xuống trực tiếp, hệ thống Tây Ban Nha có nhiều lối rẽ hơn. Đội thứ sáu vẫn còn một cơ hội mong manh. Đội đứng thứ ba vẫn chưa an toàn. Đội B có thể vô tình đẩy một đội khác vào vòng play-off.

Chính những lối rẽ đó khiến tháng Năm và tháng Sáu ở Tây Ban Nha thường căng hơn cả tháng Mười Hai.